Ils chantuns cun lur vischnancas èn cumpetents per organisar e per finanziar il stgalim secundar I. Las vischnancas èn responsablas per las scolas; en tscherts chantuns èn ils chantuns responsabels. Igl è obligatoric e gratuit da frequentar la scola.


Il stgalim secundar I suonda il stgalim primar e dura trais onns (7avel fin 9avel onn da scola). Mo en paucs chantuns cumenza il stgalim secundar I pli baud e dura tschintg (a partir dal 5avel onn da scola) u quatter onns (a partir dal 6avel onn da scola). L'armonisaziun da la scola obligatorica (HarmoS) vegn ad unifitgar las structuras da scola dals chantuns che vegnan a participar al concordat HarmoS.
La scola secundara I intermediescha ina furmaziun generala fundamentala e prepara per la furmaziun professiunala fundamentala u per l'admissiun ad ina scola da furmaziun generala dal stgalim secundar II. Las scolaras ed ils scolars dal stgalim secundar I èn per regla tranter 12 e 15 onns.

Al stgalim secundar I vegn dada ina instrucziun differenziada tenor differents models. Tut tenor chantun vegn manà in model per l'entira surfatscha ubain ch'il chantun surlascha a las vischnancas, sch'ellas vulan eleger tranter differents models (varietads da models):

Model dividì
L'attribuziun da las scolaras e dals scolars vegn fatga tenor lur nivel da prestaziun en tips da scola ch'èn dividids en instituziuns separadas. La structura sa basa sin il princip da la medema fermezza da las scolaras e dals scolars areguard lur prestaziun. Mintga tip da scola ha per regla plans, meds, persunas d'instrucziun adequats, per part atgnas purschidas da roms. Per regla vegnan manads dus fin trais tips da scola - en ina minoritad dals chantuns quatter - cun denominaziuns che n'èn betg unitaras. La structura cun dus tips da scola distingua il tip da scola cun pretensiuns fundamentalas en il nivel da las exigenzas il pli bass ed il tip da scola cun pretensiuns extendidas. La structura cun trais tips da scola maina in tip da scola cun pretensiuns fundamentalas, in tip da scola cun pretensiuns mesaunas ed in tip da scola cun pretensiuns superiuras. Il tip da scola cun pretensiuns superiuras ha il nivel da las exigenzas il pli aut e prepara per regla per l'admissiun a scolas da maturitad gimnasiala.

Model cooperativ
Il model cooperativ sa basa sin classas da tschep cun differents nivels da prestaziun. Las scolaras ed ils scolars vegnan attribuids ad ina classa da tschep correspundentamain a lur nivel da prestaziun. Las scolaras ed ils scolars frequentan tscherts roms en gruppas da nivel ch'èn differenziadas tenor las pretensiuns (classas da tschep maschadadas).

Model integrà
Il model integrà desista da manar tips da scola. Las scolaras ed ils scolars cun in different nivel da prestaziun frequentan la medema classa, la maschaida resta. En tscherts roms ha lieu ina instrucziun da nivel ch'è differenziada tenor las pretensiuns.

Il model dividì ha pauca permeabilitad. Il model cooperativ ed il model integrà permettan ina gronda permeabilitad. Il model dividì dominescha. La gronda maioritad dals chantuns han scolas cun quest model. La varianta cun trais tips da scola è la pli frequenta. Bunamain la mesadad dals chantuns ha - ultra dal model dividì - er scolas cun model integrà u cun model cooperativ. Mo singuls chantuns mainan exclusivamain il model integrà e/u il model cooperativ.