Tgi è cumpetent per la furmaziun?
 |  | Las cumpetenzas en il sectur da la furmaziun èn repartidas tranter la confederaziun, ils chantuns e las vischnancas; caracteristic n'è betg la separaziun stricta da la responsabladad, mabain la collavuraziun tranter la confederaziun, ils chantuns e las vischnancas. Las cumpetenzas legislativas, finanzialas ed executivas varieschan tut tenor il stgalim da furmaziun ed il tip d'instituziun. La responsabladad principala per la furmaziun han ils chantuns. |
Tenor la constituziun federala (CF) s'engaschan la confederaziun ed ils chantuns per che "uffants e giuvenils sco era persunas en la vegliadetgna da lavur possian giudair ina scolaziun ed instrucziun sco era ina furmaziun cuntinuada tenor lur abilitads" e che "uffants e giuvenils vegnian promovids en lur svilup a persunas independentas e socialmain responsablas e vegnian sustegnidas en lur integraziun sociala, culturala e politica" (art. 41 al. 1 lit. f e g CF).
Cumpetenzas dals chantuns e da las vischnancas
Cumpetenzas dals chantuns e da las vischnancas
 | Tenor la constituziun federala èn ils chantuns cumpetents per la furmaziun da scola: "Els procuran per ina instrucziun fundamentala suffizienta ch'è averta a tut ils uffants. L'instrucziun fundamentala è obligatorica ed è suttamessa a la direcziun u a la surveglianza dal stadi. L'instrucziun fundamentala a las scolas publicas è gratuita (art. 62 CF). Ils chantuns e lur vischnancas han l'entira responsabladad per la legislaziun, per la finanziaziun e per l'execuziun sin il stgalim prescolar ed en la scola obligatorica. |
| Sin il stgalim secundar II èn ils chantuns e la confederaziun mintgamai responsabels per tschertas parts da la furmaziun: la confederaziun regla la furmaziun professiunala, ils chantuns elavuran ils concepts da realisaziun correspundents e surpiglian la gronda part dals custs. La maturitad gimnasiala reglan ils chantuns e la confederaziun cuminaivlamain, ils chantuns mainan las scolas da maturitad. Ils chantuns èn responsabels per ulteriuras scolas da furmaziun generala da quest stgalim. |
| En il sectur da las scolas autas sco en l'ulteriur sectur terziar èn ils chantuns e la confederaziun responsabels per la legislaziun e coordineschan lur purschidas. Ils chantuns èn responsabels tut sulets per las scolas autas da pedagogia (SAP). Per quellas valan era basas legalas interchantunalas. Plinavant han ils singuls chantuns la cumpetenza per lur scolas autas universitaras chantunalas. |
L'execuziun da las leschas da scola chantunalas vegn ademplida en ils chantuns per gronda part dal departament d'educaziun (u dal departament da furmaziun). Ils departaments d'educaziun fixeschan ils plans d'instrucziun, ils meds d'instrucziun uffizials e la grondezza da las classas.
Las vischnancas mainan tranter auter las scolinas, las scolas primaras e las scolas dal stgalim secundar I. Ellas vegnan sustegnidas da las cumissiuns da scola e dals cussegls da scola. Quels èn l'autoritad da scola locala ed han tranter auter la responsabladad per las localitads e per la cumpra dals meds d'instrucziun necessaris; per part tschernan els era las persunas d'instrucziun u surpiglian funcziuns da controlla. En las cumissiuns da scola ed en ils cussegls da scola pon esser represchentads era geniturs.
Collavuraziun dals chantuns e concordat da scola
La collavuraziun interchantunala e la coordinaziun da scola è ina incumbensa da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP). En la CDEP èn represchentads tut las commembras e tut ils commembers da las regenzas chantunalas ch'èn responsabels per l'educaziun, per la furmaziun, per la cultura e per il sport. La CDEP intimescha ed oblighescha ils chantuns da collavurar e d'armonisar (p.ex. tar refurmas, en la collavuraziun en ils secturs da planisaziun, en la perscrutaziun e tar la statistica da scola). Instruments essenzials da la CDEP èn las cunvegnas interchantunalas e las recumandaziuns dal concordat. Las cunvegnas interchantunalas èn contracts da stadi tranter ils chantuns (cunvegnas davart ils diploms e las disposiziuns executivas correspundentas, p.ex. ils reglaments davart la renconuschientscha da la furmaziun da las persunas d'instrucziun; cunvegnas davart la finanziaziun e davart la libra circulaziun sco la cunvegna interchantunala da las scolas autas professiunalas). Ultra da quai fixescha la CDEP ils plans d'instrucziun da basa per tschertas scolaziuns.
Il concordat da scola da l'onn 1970 è la basa legala da la CDEP. El oblighescha ils chantuns da collavurar da princip en il sectur da la furmaziun. Il concordat da scola regla il cumenzament e la durada da l'onn da scola, la vegliadetgna d'ir a scola e la durada dal temp da scola obligatoric.
In'extensiun dal concordat da scola da l'onn 1970 è previsa. La nova cunvegna interchantunala per l'armonisaziun da la scola obligatorica da la CDEP vegn a reglar da nov puncts impurtants da la scola obligatorica (vegliadetgna d'ir a scola, scolarisaziun pli tempriva e pli flexibla, durada da la scola obligatorica) ed a fixar liantamain ils standards da furmaziun.
Cumpetenzas da la confederaziun
La confederaziun relascha prescripziuns davart la furmaziun professiunala dal stgalim secundar II e dal stgalim terziar ed è responsabla per las scolas politecnicas federalas (inclusiv la promoziun da la perscrutaziun). Ella è era responsabla per las scolas autas professiunalas. La confederaziun e la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) reglamenteschan ensemen la renconuschientscha da la maturitad.
Sin plaun federal è il departament federal da l'intern (DFI) - oravant tut il secretariat da stadi per furmaziun e perscrutaziun (SFP) - cumpetent per ils secturs da las scolas politecnicas federalas (SPF), da la promoziun da las universitads, dals stipendis, da la scienza e da la perscrutaziun sco era per la reorganisaziun da las scolas autas svizras ensemen cun ils chantuns e cun las scolas autas. Il departament federal d'economia (DFE) resp. l'uffizi federal da furmaziun professiunala e da tecnologia (UFFT) reglamentescha la furmaziun professiunala ed il departament federal da defensiun, protecziun da la populaziun e sport (DDPS) resp. l'uffizi federal da sport (UFSPO) è responsabel per il sport.
Las vischnancas mainan tranter auter las scolinas, las scolas primaras e las scolas dal stgalim secundar I. Ellas vegnan sustegnidas da las cumissiuns da scola e dals cussegls da scola. Quels èn l'autoritad da scola locala ed han tranter auter la responsabladad per las localitads e per la cumpra dals meds d'instrucziun necessaris; per part tschernan els era las persunas d'instrucziun u surpiglian funcziuns da controlla. En las cumissiuns da scola ed en ils cussegls da scola pon esser represchentads era geniturs.
Collavuraziun dals chantuns e concordat da scola
La collavuraziun interchantunala e la coordinaziun da scola è ina incumbensa da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP). En la CDEP èn represchentads tut las commembras e tut ils commembers da las regenzas chantunalas ch'èn responsabels per l'educaziun, per la furmaziun, per la cultura e per il sport. La CDEP intimescha ed oblighescha ils chantuns da collavurar e d'armonisar (p.ex. tar refurmas, en la collavuraziun en ils secturs da planisaziun, en la perscrutaziun e tar la statistica da scola). Instruments essenzials da la CDEP èn las cunvegnas interchantunalas e las recumandaziuns dal concordat. Las cunvegnas interchantunalas èn contracts da stadi tranter ils chantuns (cunvegnas davart ils diploms e las disposiziuns executivas correspundentas, p.ex. ils reglaments davart la renconuschientscha da la furmaziun da las persunas d'instrucziun; cunvegnas davart la finanziaziun e davart la libra circulaziun sco la cunvegna interchantunala da las scolas autas professiunalas). Ultra da quai fixescha la CDEP ils plans d'instrucziun da basa per tschertas scolaziuns.
Il concordat da scola da l'onn 1970 è la basa legala da la CDEP. El oblighescha ils chantuns da collavurar da princip en il sectur da la furmaziun. Il concordat da scola regla il cumenzament e la durada da l'onn da scola, la vegliadetgna d'ir a scola e la durada dal temp da scola obligatoric.
In'extensiun dal concordat da scola da l'onn 1970 è previsa. La nova cunvegna interchantunala per l'armonisaziun da la scola obligatorica da la CDEP vegn a reglar da nov puncts impurtants da la scola obligatorica (vegliadetgna d'ir a scola, scolarisaziun pli tempriva e pli flexibla, durada da la scola obligatorica) ed a fixar liantamain ils standards da furmaziun.
Cumpetenzas da la confederaziun
La confederaziun relascha prescripziuns davart la furmaziun professiunala dal stgalim secundar II e dal stgalim terziar ed è responsabla per las scolas politecnicas federalas (inclusiv la promoziun da la perscrutaziun). Ella è era responsabla per las scolas autas professiunalas. La confederaziun e la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) reglamenteschan ensemen la renconuschientscha da la maturitad.
Sin plaun federal è il departament federal da l'intern (DFI) - oravant tut il secretariat da stadi per furmaziun e perscrutaziun (SFP) - cumpetent per ils secturs da las scolas politecnicas federalas (SPF), da la promoziun da las universitads, dals stipendis, da la scienza e da la perscrutaziun sco era per la reorganisaziun da las scolas autas svizras ensemen cun ils chantuns e cun las scolas autas. Il departament federal d'economia (DFE) resp. l'uffizi federal da furmaziun professiunala e da tecnologia (UFFT) reglamentescha la furmaziun professiunala ed il departament federal da defensiun, protecziun da la populaziun e sport (DDPS) resp. l'uffizi federal da sport (UFSPO) è responsabel per il sport.
| Ulteriuras infurmaziuns |
 | Conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) |
| CDEP: Collecziun da las basas legalas |
| Secretariat da stadi per furmaziun e perscrutaziun (SFP) |
