La fin dils gimnasis regiunals?
Las propostas dil concept "Scola grischuna 2010" che vegnan presentadas da cusseglier guvernativ Claudio Lardi ein dètg brisantas. Cunzun la proposta d'abrogar il gimnasi inferiur munta in prighel acut per l'existenza da pliras scolas medias regiunalas. Cunzun leu nua ch'il svilup demografic ei negativs sco en Surselva ed en Engiadina Bassa s'accentuescha la problematica aunc dapli. Periclitadas existenzialmein d'ina scassada dil gimnasi inferiur fussen cunzun las scolas medias da Mustér, Ftan, Aschera e Tavau. Ei setracta da scolas medias relativamein pintgas cun ina gronda cumpart da scolars indigens. Denton era per las ulteriuras scolas purtass l'aboliziun dil gimnasi inferiur sperditas finanzialas dètg considerablas e relaschadas da persunal.?L'intenziun da cusseglier guvernativ Claudio Lardi ei da rinforzar il scalem superiur dalla scola populara cun introducir il model C che preveda ina cooperaziun intensiva da secundara e reala e promova ils scolars els roms principals en classas da nivel. El medem mument vul ins scassar il gimnasi inferiur e transferir il termin per l'admissiun al gimnasi dalla sisavla primara alla secunda secundara. Cheutras savess il cantun spargnar rodund 8 milliuns.
Commentari da Martin Cabalzar
Ils gimnasis ein en ina situaziun pauc confortabla. Il cuoz da scolaziun ei vegnius sminuius dacuort da siat sin sis onns ed ussa duei el vegnir reducius sin tschun resp. quater onns. El medem mument han ins dublegiau el Grischun la quota da gimnasiasts e la finala puspei introduciu il "numerus clausus". Ina mesira fetg problematica che castigia arbritariamein las annadas grondas ch'entran uss el gimnasi. Ina surlischada aunc pli engrevionta ei l'aboliziun dil gimnasi inferiur che vegn ussa propagada dil departament d'educaziun sut squetsch dil verdict da spargn decretaus dil cussegl grond. Ins sa sedumandar cun buna raschun sch'ils scolars acquistan egl avegnir cun quater onns gimnasi la medema savida e madirezia che avon cun siat onns.?Il niev concept vegn propagaus sut il pretext da rinforzar il scalem superiur dalla scola populara. La scola secundara, reala ed il gimnasi inferiur duein vegnir reuni en in tip da scola superiura cun instrucziun en classas da livel. Ins cuschenta denton ch'ei drova denter 40 e 45 scolars per annada per che quei "model C" funcziuni. En Surselva muntass quei la concentraziun dil scalem superiur sin treis centers. Quei model centralistic che po haver sia giustificaziun e ses avantatgs els centers ei ni realistics ni acceptabels per las valladas ruralas da nies cantun.?S'entelli che la digren demografica pretenda midadas e certas concentraziuns ein inevitablas. Las scolas medias ston esser promtas da cooperar, sespecialisar e diversificar, promover il brat da magisters e simplificar l'organisaziun. Encunter ina centralisaziun cantunala dallas scolas medias ed encunter ina centralisaziun regiunala dil scalem superiur ston vischnauncas e regiuns denton reagir ad uras ed a moda coordinada. Pér cu la caura ei crappada ha ei pauc senn da selamentar e protestar.
Commentari da Martin Cabalzar
Ils gimnasis ein en ina situaziun pauc confortabla. Il cuoz da scolaziun ei vegnius sminuius dacuort da siat sin sis onns ed ussa duei el vegnir reducius sin tschun resp. quater onns. El medem mument han ins dublegiau el Grischun la quota da gimnasiasts e la finala puspei introduciu il "numerus clausus". Ina mesira fetg problematica che castigia arbritariamein las annadas grondas ch'entran uss el gimnasi. Ina surlischada aunc pli engrevionta ei l'aboliziun dil gimnasi inferiur che vegn ussa propagada dil departament d'educaziun sut squetsch dil verdict da spargn decretaus dil cussegl grond. Ins sa sedumandar cun buna raschun sch'ils scolars acquistan egl avegnir cun quater onns gimnasi la medema savida e madirezia che avon cun siat onns.?Il niev concept vegn propagaus sut il pretext da rinforzar il scalem superiur dalla scola populara. La scola secundara, reala ed il gimnasi inferiur duein vegnir reuni en in tip da scola superiura cun instrucziun en classas da livel. Ins cuschenta denton ch'ei drova denter 40 e 45 scolars per annada per che quei "model C" funcziuni. En Surselva muntass quei la concentraziun dil scalem superiur sin treis centers. Quei model centralistic che po haver sia giustificaziun e ses avantatgs els centers ei ni realistics ni acceptabels per las valladas ruralas da nies cantun.?S'entelli che la digren demografica pretenda midadas e certas concentraziuns ein inevitablas. Las scolas medias ston esser promtas da cooperar, sespecialisar e diversificar, promover il brat da magisters e simplificar l'organisaziun. Encunter ina centralisaziun cantunala dallas scolas medias ed encunter ina centralisaziun regiunala dil scalem superiur ston vischnauncas e regiuns denton reagir ad uras ed a moda coordinada. Pér cu la caura ei crappada ha ei pauc senn da selamentar e protestar.
