La veta antscheva ainten scola
 |  |
| |
(pb) Glindesde ils 22-8 antscheva puspe aint igl antier Surmeir la scola. Chegl vot deir per ca. 800 scolars e scolaras e radond 80 scolasts e scolastas da sa metter siva 8 emdas vacanzas puspe davos igl pult e sa fatschantar puspe intensivamaintg cun cefras e bustabs an tottas variantas pusseblas. Cun l'antschatta dalla scola lessans er vurdar tge midadas essenzialas tgi dat an la regiun da Surmeir per igl nov onn da scola. Magari dattigl midadas substanzialas, midadas didacticas ed alloura er midadas persunalas. Schi eran anc avant divers onns ca. 800 scolars an Surmeir, schi èn oz betg ple gist tants. Igls davos onns è sto da constatar ena clera sminuaziun digl domber da scolars ple u manc dapertot e la tendenza per igls onns vegnents vo er cleramaintg anavant an chella direcziun.
Tar igls 80 scolasts e scolastas èn cumpiglias tots chels tgi instrueschan an ena furma u l'otra davent dalla scoligna anfignen tar la scola secundara e reala, las classas pitschnas integradas, lavours manilas etc. Cun la sminuaziun digl domber da scolars vo parallel er chella digls scolasts.
Tar igls 80 scolasts e scolastas èn cumpiglias tots chels tgi instrueschan an ena furma u l'otra davent dalla scoligna anfignen tar la scola secundara e reala, las classas pitschnas integradas, lavours manilas etc. Cun la sminuaziun digl domber da scolars vo parallel er chella digls scolasts.
Las midadas principalas
Ensatge tgi meida per tot las scolas da Surmeir ed er pigl rest digl cantun è la nova scripziun da tudestg. Siva digl 1. avost 2005 vala chella schibagn per tot las scolas scu er per l'administraziun cantunala.
En'otra ordinaziun da vart digl departamaint d'educaziun cantunal è, tgi an tot igls roms tgi èn an tudestg duess neir discurria tudestg da scritgira e betg dialect. Chegl vala davent digl 1. schaner 2006.
Digl inspectorat da scola ins vign chest onn a cuntinuar cun l'evaluaziun dallas scolas tgi ins veva gio antschet igl onn passo. I sa tracta dad ena evaluaziun da qualitad.
Siva dattigl er midadas tgi pertotgan angal singulas scolas. Uscheia vign introduia da nov tar la scola circuitala Surses igl model C tar l'amprema classa secundara e reala.
Ena midada dattigl er tar las scolignas da Farrera e Surava. Chellas on fusiuno per igl nov onn da scola. Alternont è la scoligna en onn a Farrera ed en onn a Surava. I antscheva a Farrera. L'idea fiss stada da fusiunar la scoligna er anc cun Alvagni, pero ò la radunanza communala dad Alvagni decidia da star anc per igl mument sulets.
En project tgi è an elaboraziun ed ò catto pulitamaintg sustign tar igls cumegns da Val Alvra è ena fusiun da tot las scolas digl scalem superiour. La varianta dad ena fusiun cumpletta per tots a Casti ò cò la preferientscha. Panso fiss sto da realisar la fusiun per l'antschatta digl onn da scola 2006/2007, pero decidia è cò anc navot definitiv.
La muntada dalla scola crescha
La muntada dalla scola per igl avigneir digls unfants è adegna stada gronda. Ella vign pero anc a crescher igls proxims onns. An vista alla globalisaziun e liberalisaziun fusiuneschan adegna daple interpresas tar concerns gronds. Igl muteiv da chestas fusiuns èn da redutgier igls costs da producziun e chegl è savens er colliia cun ena reducziun digl domber da persunal. I vignan oramai a star a disposiziun pi pacs posts da lavour. Per survagneir chels posts da lavour tgi stattan a disposiziun vign la scolaziun a giuier ena rolla decisiva. Vot deir: miglra la furmaziun e ple schanzas tgi ins ò da survagneir ena plazza. E chella scolaziun antscheva gio ainten las scolas elementaras. La pressiun sen la prestaziun digls scolars saro gio da santeir an scola primara ed alloura adegna pi ferm anfignen tar las scolas otas.
Ena influenza sen la fiera da lavour varo er la votaziun digls 25 da settember, noua tgi vo per la circulaziun libra da persungas tranter la Svizra e las teras dalla Uniun Europeica (UE). Persungas digl exteriour on alloura er igl madem dretg dad aspirar per posts da lavour an nossa tera.
Chel svilup è forsa betg sanadevel, pero irreversibel. El savess er caschunar problems socials.¨
Siertad sen veia da scola
Ena dumonda tgi sa dat er adegna cun l'antschatta digl onn da scola è la siertad digls unfants sen veia a scola. Igl traffic è adegna carschia igls davos onns ed i dat an bleras vischnancas lis privlous per traversar la veia. Er da vart dalla pulizeia cantunala ins è consciaint da chest problem ed ansemen cun la cassa da malsangs publica CMP ins ò lantschea ena acziun. Ena acziun da calour. Aint igl antier cantun ins reparta tgapelots cotschens agls scolars dall'amprema classa. Chels tgapelots duessan dar an îgl agls automobilists. Tiers igls tgapelots survignan igls scolars anc ena plachetta cun scretg se "spitgier - vurdar - tadlar e tgaminar" tgi dess esser igl motto per tots unfants traversond la veia. Placats cun inscretg "Antschatta da scola - adatg unfants!" accumpognan l'antiera acziun. L'amprema emda da scola vignan pulizists a survigilar pi ferm las veias da scola. Gio ainten la sagond'emda antscheva alloura l'educaziun da traffic ainten las scolettas. La pulizeia cantunala fò chest onn a madem mument er attent tots carschias a lour funcziun dad exaimpel per igls unfants an lour sa cuntigneir sen veia. Pertge unfants amprendan fitg bler da maniera visuala e fon gugent siva chegl tgi els veian tar igls carschias. Chegl an senn positiv e negativ.
La pulizeia dat er tips agls unfants per lascher davantar la veia a scola schi sieira scu pussebel. Egn da chels tips è, tgi igls genitours fixeschan cun lour unfants exactamaintg la ruta per eir a scola, e cò dattigl angal egna, la pi franca.Ena regla fundamentala an chel connex è er: mai correr sur veia!
Ossa lessans giavischier a tots unfants ena bunga antschatta ed en bung decurs digl onn da scola ed alla magistraglia bung success cun lour lavour d'instrucziun fitg impurtanta.
Ensatge tgi meida per tot las scolas da Surmeir ed er pigl rest digl cantun è la nova scripziun da tudestg. Siva digl 1. avost 2005 vala chella schibagn per tot las scolas scu er per l'administraziun cantunala.
En'otra ordinaziun da vart digl departamaint d'educaziun cantunal è, tgi an tot igls roms tgi èn an tudestg duess neir discurria tudestg da scritgira e betg dialect. Chegl vala davent digl 1. schaner 2006.
Digl inspectorat da scola ins vign chest onn a cuntinuar cun l'evaluaziun dallas scolas tgi ins veva gio antschet igl onn passo. I sa tracta dad ena evaluaziun da qualitad.
Siva dattigl er midadas tgi pertotgan angal singulas scolas. Uscheia vign introduia da nov tar la scola circuitala Surses igl model C tar l'amprema classa secundara e reala.
Ena midada dattigl er tar las scolignas da Farrera e Surava. Chellas on fusiuno per igl nov onn da scola. Alternont è la scoligna en onn a Farrera ed en onn a Surava. I antscheva a Farrera. L'idea fiss stada da fusiunar la scoligna er anc cun Alvagni, pero ò la radunanza communala dad Alvagni decidia da star anc per igl mument sulets.
En project tgi è an elaboraziun ed ò catto pulitamaintg sustign tar igls cumegns da Val Alvra è ena fusiun da tot las scolas digl scalem superiour. La varianta dad ena fusiun cumpletta per tots a Casti ò cò la preferientscha. Panso fiss sto da realisar la fusiun per l'antschatta digl onn da scola 2006/2007, pero decidia è cò anc navot definitiv.
La muntada dalla scola crescha
La muntada dalla scola per igl avigneir digls unfants è adegna stada gronda. Ella vign pero anc a crescher igls proxims onns. An vista alla globalisaziun e liberalisaziun fusiuneschan adegna daple interpresas tar concerns gronds. Igl muteiv da chestas fusiuns èn da redutgier igls costs da producziun e chegl è savens er colliia cun ena reducziun digl domber da persunal. I vignan oramai a star a disposiziun pi pacs posts da lavour. Per survagneir chels posts da lavour tgi stattan a disposiziun vign la scolaziun a giuier ena rolla decisiva. Vot deir: miglra la furmaziun e ple schanzas tgi ins ò da survagneir ena plazza. E chella scolaziun antscheva gio ainten las scolas elementaras. La pressiun sen la prestaziun digls scolars saro gio da santeir an scola primara ed alloura adegna pi ferm anfignen tar las scolas otas.
Ena influenza sen la fiera da lavour varo er la votaziun digls 25 da settember, noua tgi vo per la circulaziun libra da persungas tranter la Svizra e las teras dalla Uniun Europeica (UE). Persungas digl exteriour on alloura er igl madem dretg dad aspirar per posts da lavour an nossa tera.
Chel svilup è forsa betg sanadevel, pero irreversibel. El savess er caschunar problems socials.¨
Siertad sen veia da scola
Ena dumonda tgi sa dat er adegna cun l'antschatta digl onn da scola è la siertad digls unfants sen veia a scola. Igl traffic è adegna carschia igls davos onns ed i dat an bleras vischnancas lis privlous per traversar la veia. Er da vart dalla pulizeia cantunala ins è consciaint da chest problem ed ansemen cun la cassa da malsangs publica CMP ins ò lantschea ena acziun. Ena acziun da calour. Aint igl antier cantun ins reparta tgapelots cotschens agls scolars dall'amprema classa. Chels tgapelots duessan dar an îgl agls automobilists. Tiers igls tgapelots survignan igls scolars anc ena plachetta cun scretg se "spitgier - vurdar - tadlar e tgaminar" tgi dess esser igl motto per tots unfants traversond la veia. Placats cun inscretg "Antschatta da scola - adatg unfants!" accumpognan l'antiera acziun. L'amprema emda da scola vignan pulizists a survigilar pi ferm las veias da scola. Gio ainten la sagond'emda antscheva alloura l'educaziun da traffic ainten las scolettas. La pulizeia cantunala fò chest onn a madem mument er attent tots carschias a lour funcziun dad exaimpel per igls unfants an lour sa cuntigneir sen veia. Pertge unfants amprendan fitg bler da maniera visuala e fon gugent siva chegl tgi els veian tar igls carschias. Chegl an senn positiv e negativ.
La pulizeia dat er tips agls unfants per lascher davantar la veia a scola schi sieira scu pussebel. Egn da chels tips è, tgi igls genitours fixeschan cun lour unfants exactamaintg la ruta per eir a scola, e cò dattigl angal egna, la pi franca.Ena regla fundamentala an chel connex è er: mai correr sur veia!
Ossa lessans giavischier a tots unfants ena bunga antschatta ed en bung decurs digl onn da scola ed alla magistraglia bung success cun lour lavour d'instrucziun fitg impurtanta.
