Patruns d'emprendists mercantils avon nova sfida
 |  |
| |
(mc) Il niev model per la formaziun mercantila preveda da dar dapli responsabladads als patruns che occupan emprendists. En consequenza da quella midada ei il diember da plazzas d'emprendissadi sereducius generalmein. Era en Surselva ei quella tendenza semanifestada sco quei che Regina Gujan (Falera) ha eruiu en ina retscherca. Sco quei che las statisticas documenteschan ein ils plazs d'emprendissadi mercantil sereduci denter 2000 e 2003 per 20%. Era el Grischun han ins registrau - cul retardament usitau - quella tendenza naziunala. Aschia han ins aunc saviu registrar per igl onn 2002 in augment da 21 pertschien dallas plazzas d'emprendissadi en cumparegliaziun cugl onn precedent. Encuntercomi han ins stuiu constatar ch'ils posts d'emprendissadi ein allura sereduci per strusch 16 pertschien denter 2002 e 2004. Quella tendenza semanifestescha era en Surselva.
Emprendissadi mercantil en regiuns periferas
Sin fundament da quellas tendenzas ha la scolasta da scola professiunala Regina Gujan - che instruescha era alla Scola mercantila da Glion - intercuretg ensemen cun ina collega ord il Toggenburg la situaziun dalla Nova formaziun mercantila en las regiuns periferas. El rom d'in studi postscolar en pedagogia d'economia han las duas studentas intercuretg 97 menaschis - da quels 52 ord Surselva - davart ils motivs dalla reducziun dils posts d'emprendissadi e davart mesiras pusseivlas per contonscher ina migliur. Dils 97 menaschis interrogai han 31 scursaniu il diember da plazzas d'emprendissadi. Varga 60 pertschien da quels menaschis argumenteschan che la reducziun dils posts d'emprendissadi stetti en connex cul niev reglament per la formaziun mercantila. Motivs economics menziuneschan 16 pertschien. Strusch ina quarta dils menaschis numna auters motivs sco per exempel schliats documents d'aspiraziun, abrogaziun digl emprendissadi da biro sco consequenza dil niev sistem e restructuraziuns internas. Tut en tut formeschan strusch in tschunavel dils menaschis plidentai pli paucs emprendists egl avegnir. Quei diember ei levamein pli aults che la media naziunala nua che ins quenta che rodund 15 pertschien dils menaschis corrispundents formeschien pli paucs emprendists cul sistem niev che cul vegl.
Sistem niev - da princi positiv
In questiunari documentescha ch'il model d'emprendissadi niev frunta da principi sin in bien resun. Entras la nova formaziun vegnien ils emprendists preparai meglier sin lur incumbensa professiunala futura e quei buc il davos entras ina megliera integraziun dalla formaziun pratica el menaschi d'emprendissadi. La qualitad dalla formaziun professiunala vegni augmentada. Ils elements clav dalla nova formaziun ein tenor Regina Gujan las unitads da process ellas qualas igl emprendist sto descriver sistematicamein certas proceduras da menaschi ed il fatg ch'il menaschi sa influenzar per la mesadad las notas. Cunzun quella pusseivladad vegn secapescha appreziada dils patruns.
Grondas breigias d'introducir
Sco quei che ils resultats dalla retscherca documenteschien denton pretendi il model d'emprendissadi niev cunzun all'entschatta bia dapli lavur e breigia dil patrun per introducir commensuradamein ses emprendists. Quei suttastreha era la retscherca che tradescha che varga 90 pertschien dils menaschis plidentai ein digl avis che la scolaziun mercantila pretendi bia lavur e breigias dils patruns. Bein apprezieschan ins en general il fatg che la formaziun ei ussa pli maneivel dil menaschi e dalla pratica, accentuescha denton el medem mument ch'ils pensums supplementars cun igl examen final absolvius el menaschi ed ils process da lavur ed emprender engrevieschien e surdamondien numerus menaschis. "Quei engaschament supplementar en cumbinaziun cun ina economia degressiva ein buca levs da magunar per ils menaschis pigns e mediochers en Surselva", resumescha Regina Gujan.
Mesiras pusseivlas
Silla damonda co ils menaschis reagassien sil model niev sch'els vessien las lètgas d'eleger ei mintga quart menaschi dalla Surselva digl avis da revocar la novaziun. Rodund 30 pertschien mantenessen il sistem reformau, 45 pertschien fagessen differentas adattaziuns, senza denton midar il concept da basa. Cun coordinar meglier ils elements da menaschi cun quels dalla scola savess ins migliurar la situaziun. In grond potenzial da migliur vesan ils menaschis pertuccai cunzun era en ina cooperaziun intensivada cullas uniuns professiunalas. Mintga dieschavel menaschi savess appreziar sche quellas instituziuns mettessen a disposiziun als singuls menaschis models da formaziun pil menaschi e programs da computer. Sco ulteriura mesira vegn proponiu da migliurar la communicaziun denter las uniuns professiunalas ed ils menaschis d'emprendissadi, in model per administraziuns publicas sco era l'introducziun da cuors da bloc.
Era la Scola mercantila Surselva ei dumandada
Ils responsabels dalla Scola mercantila Surselva ein cunscients dalla nova situaziun. Il rectur dalla scola Iso Tuor accentuescha era che la scola mercantila vegli era sustener activamein ils menaschis d'emprendissadi nua che quei ei mo pusseivel. Il niev model arvi aschia era novas schanzas da cooperaziun, di Tuor. Aschia munti la cooperaziun vicendeivla denter differents menaschis, denton era novs moduls da formaziun sviluppai dallas uniuns professiunala, in enrihament. D'examinar seigien era novas pusseivladads da scolaziun sco E-Learning e models prescolars cun praticums integrals e scolaziun da bloc, di Tuor. Quellas pusseivladads seigien cunzun d'engrau per emprendists che stuessen far liungs viadis e maunchien aschia el menaschi.
Vestas egl avegnir
La gronda maioritad dils menaschis d'emprendissadi ei perschuadida che la refuorma digl emprendissadi mercantil porta cunzun ina migliur dils elements pratics el menaschi. Malgrad quei vuless la maioritad adattar il model e tschercar d'eliminar ensemen cun tut ils pertuccai soluziuns adequatas per aschia segirar in diember sufficient da plazzas d'emprendissadi e garantir il nez pratic e la qualitad digl emprendissadi mercantil. E las duas studentas vegnan alla suandonta conclusiun: "Cun quellas midadas vessen nus il garant che futurs commerciants fussen bein preparai per las sfidas professiunalas digl avegnir, ellas dessan ina buna caparra ch'ils emprendists mercantils secumprovien ella pratica." La finala vegnien cunzun ils absolvents dalla formaziun mercantila ed indirectamein la fiera da lavur che decidien davart igl avegnir da quella clamada interessanta ed impurtonta era per la regiun Surselva.
Sin fundament da quellas tendenzas ha la scolasta da scola professiunala Regina Gujan - che instruescha era alla Scola mercantila da Glion - intercuretg ensemen cun ina collega ord il Toggenburg la situaziun dalla Nova formaziun mercantila en las regiuns periferas. El rom d'in studi postscolar en pedagogia d'economia han las duas studentas intercuretg 97 menaschis - da quels 52 ord Surselva - davart ils motivs dalla reducziun dils posts d'emprendissadi e davart mesiras pusseivlas per contonscher ina migliur. Dils 97 menaschis interrogai han 31 scursaniu il diember da plazzas d'emprendissadi. Varga 60 pertschien da quels menaschis argumenteschan che la reducziun dils posts d'emprendissadi stetti en connex cul niev reglament per la formaziun mercantila. Motivs economics menziuneschan 16 pertschien. Strusch ina quarta dils menaschis numna auters motivs sco per exempel schliats documents d'aspiraziun, abrogaziun digl emprendissadi da biro sco consequenza dil niev sistem e restructuraziuns internas. Tut en tut formeschan strusch in tschunavel dils menaschis plidentai pli paucs emprendists egl avegnir. Quei diember ei levamein pli aults che la media naziunala nua che ins quenta che rodund 15 pertschien dils menaschis corrispundents formeschien pli paucs emprendists cul sistem niev che cul vegl.
Sistem niev - da princi positiv
In questiunari documentescha ch'il model d'emprendissadi niev frunta da principi sin in bien resun. Entras la nova formaziun vegnien ils emprendists preparai meglier sin lur incumbensa professiunala futura e quei buc il davos entras ina megliera integraziun dalla formaziun pratica el menaschi d'emprendissadi. La qualitad dalla formaziun professiunala vegni augmentada. Ils elements clav dalla nova formaziun ein tenor Regina Gujan las unitads da process ellas qualas igl emprendist sto descriver sistematicamein certas proceduras da menaschi ed il fatg ch'il menaschi sa influenzar per la mesadad las notas. Cunzun quella pusseivladad vegn secapescha appreziada dils patruns.
Grondas breigias d'introducir
Sco quei che ils resultats dalla retscherca documenteschien denton pretendi il model d'emprendissadi niev cunzun all'entschatta bia dapli lavur e breigia dil patrun per introducir commensuradamein ses emprendists. Quei suttastreha era la retscherca che tradescha che varga 90 pertschien dils menaschis plidentai ein digl avis che la scolaziun mercantila pretendi bia lavur e breigias dils patruns. Bein apprezieschan ins en general il fatg che la formaziun ei ussa pli maneivel dil menaschi e dalla pratica, accentuescha denton el medem mument ch'ils pensums supplementars cun igl examen final absolvius el menaschi ed ils process da lavur ed emprender engrevieschien e surdamondien numerus menaschis. "Quei engaschament supplementar en cumbinaziun cun ina economia degressiva ein buca levs da magunar per ils menaschis pigns e mediochers en Surselva", resumescha Regina Gujan.
Mesiras pusseivlas
Silla damonda co ils menaschis reagassien sil model niev sch'els vessien las lètgas d'eleger ei mintga quart menaschi dalla Surselva digl avis da revocar la novaziun. Rodund 30 pertschien mantenessen il sistem reformau, 45 pertschien fagessen differentas adattaziuns, senza denton midar il concept da basa. Cun coordinar meglier ils elements da menaschi cun quels dalla scola savess ins migliurar la situaziun. In grond potenzial da migliur vesan ils menaschis pertuccai cunzun era en ina cooperaziun intensivada cullas uniuns professiunalas. Mintga dieschavel menaschi savess appreziar sche quellas instituziuns mettessen a disposiziun als singuls menaschis models da formaziun pil menaschi e programs da computer. Sco ulteriura mesira vegn proponiu da migliurar la communicaziun denter las uniuns professiunalas ed ils menaschis d'emprendissadi, in model per administraziuns publicas sco era l'introducziun da cuors da bloc.
Era la Scola mercantila Surselva ei dumandada
Ils responsabels dalla Scola mercantila Surselva ein cunscients dalla nova situaziun. Il rectur dalla scola Iso Tuor accentuescha era che la scola mercantila vegli era sustener activamein ils menaschis d'emprendissadi nua che quei ei mo pusseivel. Il niev model arvi aschia era novas schanzas da cooperaziun, di Tuor. Aschia munti la cooperaziun vicendeivla denter differents menaschis, denton era novs moduls da formaziun sviluppai dallas uniuns professiunala, in enrihament. D'examinar seigien era novas pusseivladads da scolaziun sco E-Learning e models prescolars cun praticums integrals e scolaziun da bloc, di Tuor. Quellas pusseivladads seigien cunzun d'engrau per emprendists che stuessen far liungs viadis e maunchien aschia el menaschi.
Vestas egl avegnir
La gronda maioritad dils menaschis d'emprendissadi ei perschuadida che la refuorma digl emprendissadi mercantil porta cunzun ina migliur dils elements pratics el menaschi. Malgrad quei vuless la maioritad adattar il model e tschercar d'eliminar ensemen cun tut ils pertuccai soluziuns adequatas per aschia segirar in diember sufficient da plazzas d'emprendissadi e garantir il nez pratic e la qualitad digl emprendissadi mercantil. E las duas studentas vegnan alla suandonta conclusiun: "Cun quellas midadas vessen nus il garant che futurs commerciants fussen bein preparai per las sfidas professiunalas digl avegnir, ellas dessan ina buna caparra ch'ils emprendists mercantils secumprovien ella pratica." La finala vegnien cunzun ils absolvents dalla formaziun mercantila ed indirectamein la fiera da lavur che decidien davart igl avegnir da quella clamada interessanta ed impurtonta era per la regiun Surselva.
